Xenakis vs. Scelsi
van de hoogste frequenties naar de laagste tonen en weer terug: een verkenning doorheen het spectralisme
Levende klanksculpturen als akoestische meditatie.
Van de hoogste frequenties naar de laagste tonen en weer terug: een verkenning doorheen het spectralisme, de grenzen van de menselijke stem aftastend vanuit de klanklandschappen van Iannis Xenakis en Giacinto Scelsi.
Ze stonden allebei op scherp, maar nooit netjes in het midden: Iannis Xenakis en Giacinto Scelsi bewogen zich langs de rafelige buitenranden van de naoorlogse avant-garde, elk met een radicaal eigen kompas. Xenakis bouwde muziek als architectuur, geïnspireerd door natuurlijke processen – ruw, mathematisch en fysiek. De spaarzame Scelsi zoomde in op de kern van één enkele noot, alsof hij de tijd zelf wilde openvouwen.
In dit concert ontmoeten twee complementaire werelden elkaar: klank als massa tegenover klank als meditatie. Een intense luisterervaring, met muziek die niet zachtjes verleidt maar genadeloos meesleurt.
concert
programma
Iannis Xenakis Serment (1981)
Giacinto Scelsi Tre Canti Sacri (1958)
Giacinto Scelsi Yliam, per coro femminile (1964)
Joanna Bailie Harmonizing (Artificial Environments No. 7) (2012)
Iannis Xenakis Nuits (1968)
Justė Janulytė “Iridescence” for choir and electronics (2023)
concert met pauze (65')
artiesten
Alexander Lüken dirigent
Vlaams Radiokoor
Alex Fostier (Ictus) sound engineering & electronics
met de steun van Beside Tax Shelter en de Belgische Taxshelter
locatie
Muziekcentrum De Bijloke ∙ Bijlokekaai 7, 9000 Gent ∙ bereikbaarheid
tickets
€30 (standaard) ∙ €10 (student & -26)
Iannis Xenakis
"Among the closest Xenakis comes to a direct emotional utterance is in his Nuits for chorus; music that sounds like a primordial cry, an impassioned scream." The Guardian
Nuits is Xenakis in zijn puurste vorm. Terugkerend naar zijn lange nachten als politiek gevangene, gevuld met harde kreten van bewakers en geschreeuw van gemartelde lotgenoten, ontneemt hij de vocale muziek elke bekende vorm van taal. Nuits is geen verhaal, maar een intense klankverkenning van duisternis, angst en de rauwe kracht van de menselijke stem, geworteld in Xenakis’ persoonlijke geschiedenis en mathematische visie.
Voor Serment, gebaseerd op de eed van Hippocrates, bouwt Xenakis een kleurrijk weefsel van verfijnde vocale texturen: solostemmen, verschuivende klankblokken en brede repetitieve bewegingen zijn het geraamte van een sober maar bijzonder krachtig en direct werk.
Giacinto Scelsi
"Music cannot exist without sound, but sound can exist without music. It would seem, therefore, that sound is more important. Let us begin with that." Giacinto Scelsi
De muziek van de Italiaanse componist Giacinto Scelsi werd pas eind jaren ’80, net voor zijn dood, voor het eerst live uitgevoerd en zo ontdekt. Ervan overtuigd dat elke luisteraar door een andere plaats en afstand tot een instrument dezelfde noot op een andere manier zou ervaren, vond Scelsi uitvoeringen overbodig.
In Yliam past Scelsi zijn typische focus op één toon of klankkern toe op een vocale massa. Het werk is een levende klanksculptuur die voortdurend ademt en verandert. Het vroegere Tre Canti Sacri verkent die techniek al. Gevoed door religieuze en transcendentale thema’s is het een akoestische meditatie, met de menselijke stem als medium voor sacrale intensiteit.
Nuits
live op Tectonics 2026
Proef alvast van de rauwe, primitieve kracht van Xenakis’ meesterwerk. Deze live-opname van Nuits biedt een indrukwekkend voorproefje van de overrompelende ervaring die je straks live in de concertzaal te wachten staat.
Vlaams Radiokoor onder leiding van James Wood
zangers: Jolien De Gendt, Kristien Nijs, Sarah Van Mol, Estelle Lefort, Hellen Cassano, María Gil Muñoz, Michiel Haspeslagh, Ivan Goossens, Paul Schils, Thomas Vandenabeele, Jean Manuel Candenot, Andrés Soler Castaño
De video kan niet getoond worden vanwege jouw cookie-instellingen. Je kunt deze instellingen wijzigen via de
Joanna Bailie
“Sound waves live forever - they are only getting quieter as time goes by.” Joanna Bailie
Harmonizing (Artificial Environments No. 7) focust op muziek en de processen errond, in dit geval het harmoniseren in 6 stemmen van fragmenten uit veldopnames. Het is ook een een poging om - hoewel op een kleine en bescheiden manier - de buitenwereld te introduceren in de concertzaal: het idee dat een onbewerkte veldopname de basis kan vormen voor een compositie is de basis van Joanna Bailie’s werk.
De opgenomen geluiden in Harmonizing zijn vastgelegd in Umbrië (Birdland), bij de draaimolen in de London Zoo (William Tell) en in Brussel (Three planes). Met dank aan Els Viaene voor het doneren van de tweede van de vliegtuigopnames.
Justė Janulytė
“I sit here on the perfect end of a star, watching light pour itself toward me.” Richard Brautigan
Justė Janulytė componeerde een zoektocht naar de muzikale metafoor voor licht, geïnspireerd door Lux aeterna van György Ligeti (een van haar favoriete componisten). Iridescence verwijst naar het optische, op licht gebaseerde fenomeen van het iriseren in de natuur. De tekst, uitgesproken zonder medeklinkers, is een zin uit Richard Brautigans gedicht Star Hole - als een mantra oneindig vaak herhaald tot het een melancholische, licht apocalyptische dimensie toevoegt aan het lux aeterna-thema.
I sit here on the perfect end of a star, watching light pour itself toward me.
The light pours itself through a small hole in the sky.
I'm not very happy, but I can see how things are faraway.