"The Sacred Veil is een van de belangrijkste muzikale bijdragen van onze tijd aan een niet-religieus en niet-politiek begrip van dood en verlies. (...) Het bijwonen van een uitvoering of het beluisteren van een opname kan een levensveranderende ervaring zijn voor wie rouw van dichtbij meegemaakt heeft."
The Sacred Veil
toelichting
The Sacred Veil
De Amerikaanse componist en dirigent Eric Whitacre (1970) is al lang geen onbekende meer. Met zijn toegankelijke stijl en innoverende projecten ontketende hij een ware revolutie in de koorwereld. Sinds zijn eerste album Light & Gold in 2012 beloond werd met een Grammy Award, werkt hij samen met koren wereldwijd, van VOCES8 tot The King’s Singers. Ook met het Vlaams Radiokoor heeft hij een bijzondere band. Toen hij in 2016 voor het eerst naar België kwam, was het naar eigen zeggen liefde op het eerste gezicht. Intussen staat hij bijna jaarlijks voor het koor en vond hij hier een nieuwe thuis.
Tijdens een van zijn eerdere passages bracht Whitacre de Belgische première van zijn meest omvangrijke en persoonlijke compositie tot nu toe: The Sacred Veil. Het werk is een verklanking van het rouwproces van zijn jeugdvriend en vaste dichter Charles Anthony Silvestri (°1965), die in 2015 afscheid moest nemen van zijn vrouw. The Sacred Veil tast de grens af tussen leven en dood, tussen onnoemelijk verdriet en dankbaarheid om wat er was. Whitacre schaafde na dat optreden nog aan de tekst en muziek en brengt de volledige compositie nu opnieuw naar Brussel. Net als toen zorgen amateurkoren voor een bijzondere prelude en het slotakkoord.
De magie en kwetsbaarheid van het leven
Mensen samenbrengen rond (koor)muziek, dat is een van Whitacres belangrijkste missies. Getuige daarvan is zijn reeks Virtual Choirs. Aan de basis van dat project lag een eenvoudige vraag: zou het mogelijk zijn om samen te zingen, ook als we gescheiden worden door fysieke of sociale drempels? Het antwoord bleek een volmondige ‘ja’. Met technologie en sociale media als bondgenoot slaagde Whitacre erin om over de hele reeks zo’n 20.000 zangers uit alle uithoeken van de wereld en de maatschappij te verenigen rond zijn muziek. Tijdens de allereerste editie in 2010 mochten de deelnemers een partij inzingen van Lux Aurumque, een eenvoudige, eendelige koorcompositie over engelen die een nieuwgeborene zachtjes toezingen. Om iedereen op dezelfde lijn te krijgen, konden de zangers een opname volgen waarbij Whitacre het stuk zelf dirigeerde. Alle 185 inzendingen werden samengevoegd tot een unieke video, die intussen miljoenen keren bekeken werd.
De video kan niet getoond worden vanwege jouw cookie-instellingen. Je kunt deze instellingen wijzigen via de
The Sacred Veil
Ook in The Sacred Veil staat Whitacre stil bij de grote thema’s uit het leven. De concrete aanleiding was een gedicht dat Silvestri op een ochtend in 2017 op Whitacres piano achtergelaten had. Daarin beschreef hij de flinterdunne overgang van de oneindigheid naar het leven, en weer terug. Het was zijn persoonlijke manier om uiting te geven aan de gevoelens en gedachten die hij had ervaren sinds de dood van zijn vrouw Julie. Nog diezelfde ochtend besloot Whitacre om een volledig werk te wijden aan het verhaal van zijn dierbare vriend, van zijn eerste ontmoeting met Julie tot hun afscheid. En om zo ook een universele boodschap uit te dragen over het leven en de tijdelijkheid ervan: ‘Het hele idee achter The Sacred Veil was om zo authentiek en eerlijk mogelijk te vertellen wat er echt gebeurt wanneer iemand zoiets meemaakt. Niet op een hoogdravende of liturgische manier, maar vanuit een heel menselijk en persoonlijk standpunt.’
Gaandeweg tekenden Whitacre en Silvestri een structuur uit. Ze bleven puzzelen en passages verfijnen tot alle twaalf delen van de compositie precies goed zaten. Naast Silvestri’s eigen poëzie, belichten ook verzen van Whitacre en persoonlijke teksten van Julie de liefde van het koppel, de strijd die ze tijdens haar ziekte leverde en het onvermijdelijke moment van haar dood. Aanvankelijk had Whitacre naast het koor ook nog een tienkoppig orkest voorzien, maar naarmate hij dieper in de compositie dook, ontdeed hij de muziek van alle overbodige opsmuk. De sfeer moest zo intiem mogelijk zijn, en daarvoor vond hij in de piano en de cello de perfecte vertolkers.
Met een lengte van om en bij het uur vormt The Sacred Veil een contrast met de rest van Whitacres oeuvre. Enkele delen ervan werden in de loop van 2017 en 2018 al in première gebracht. Voor de creatie van de volledige compositie was het wachten tot begin 2019. LA Times noemde het werk ‘een ode aan de kwetsbare schoonheid van het leven’. Maar de meest treffende persreactie is misschien wel die van People's World: ‘The Sacred Veil is een van de belangrijkste muzikale bijdragen van onze tijd aan een niet-religieus en niet-politiek begrip van dood en verlies. (...) Het bijwonen van een uitvoering of het beluisteren van een opname kan een levensveranderende ervaring zijn voor wie rouw van dichtbij meegemaakt heeft.’ Voor Silvestri was het proces in ieder geval louterend. Zo verklaarde hij Whitacre dankbaar te zijn om ‘deze reis te maken, om oude littekens opnieuw te bekijken en om zo veel dichter bij genezing te komen.’
Berusting in de dood
Dat muziek troost kan brengen bij momenten van diep verdriet, is een oud en universeel gegeven. Zo is Komm, süßer Tod, komm selge Ruh nog steeds een van de populairste cantates van J.S. Bach (1685-1750). Zowel de tekst als de muziek vertalen het gevoel van berusting dat je kan vinden in de dood. Verschillende componisten maakten er een bewerking van, en die van de Amerikaanse componist Edwin London is op zijn minst bijzonder te noemen: nadat het eerste deel van de cantate gezongen wordt zoals Bach ze heeft neergeschreven, wordt iedere zin volledig gedeconstrueerd. Elke klank wordt uitgerekt zodat de stemmen met elkaar beginnen overlappen en een bijzondere spanning creëren. ‘Aan het einde komen alle stemmen weer samen – dat moment raakt mij telkens weer’, aldus Whitacre.